Shumica e të rriturve kanë midis 10 dhe 40 nishane. Pothuajse të gjitha janë të padëmshme dhe mbeten të njëjta për vite me radhë. Melanoma, lloji më i rëndë i kancerit të lëkurës, mund të nisë nga një nishan ekzistues, por më shpesh shfaqet si një njollë e re në lëkurë. Kur e dini si duken zakonisht nishanet tuaja, e vini re më lehtë një ndryshim herët, kur trajtimi është më i thjeshtë.
Te Aura Medical Clinic në Tiranë, nishanet dhe lezionet e tjera të lëkurës vlerësohen nga Dr. Gloria Hoxhallari, mjeke specializante në Dermatologji dhe Venerologji, formimi i së cilës përfshin dermoskopinë dhe diagnozën e hershme të tumoreve të lëkurës. Ky artikull shpjegon si duket zakonisht një nishan i padëmshëm, cilat ndryshime janë shenja paralajmëruese dhe kur duhet kontrolluar një nishan.
Nishan i padëmshëm apo shenjë paralajmëruese: krahasim
| Çfarë të shikoni | Zakonisht i padëmshëm | Kontrollojeni te mjeku |
|---|---|---|
| Forma (A: asimetria) | I rrumbullakët ose oval; të dyja gjysmat duken njësoj. | Njëra gjysmë duket ndryshe nga tjetra. |
| Kufiri (B) | Buzë e lëmuar dhe e qartë. | Buzë e parregullt, e dhëmbëzuar ose e paqartë. |
| Ngjyra (C) | Një nuancë e njëtrajtshme kafe. | Disa nuanca, si kafe, e zezë, e kuqe, e bardhë ose blu. |
| Madhësia (D: diametri) | Zakonisht më i vogël se 6 mm, sa goma e një lapsi. | Më i madh se 6 mm, ose që po rritet. Melanoma mund të jetë edhe më e vogël. |
| Ndryshimi (E: evolucioni) | Mbetet i njëjtë për muaj e vite. | Ndryshon madhësinë, formën ose ngjyrën, ose ngrihet mbi lëkurë. |
| Shqetësimet | Pa shqetësime. | Kruajtje, gjakderdhje, kore ose plagë që nuk shërohet. |
| Krahasuar me nishanet e tjera | Ngjan me nishanet e tjera. | Duket ndryshe nga të gjitha të tjerat (shenja e “rosakut të shëmtuar”). |
Pesë rreshtat e parë njihen si rregulli ABCDE. Një shenjë paralajmëruese nuk do të thotë se nishani është kancer, por është arsye për ta ekzaminuar te mjeku.
Kush duhet ta kontrollojë lëkurën më shpesh
- Personat me shumë nishane (mbi 50) ose me nishane të mëdha dhe të parregullta.
- Personat me lëkurë të çelët, sy të çelët, flokë të kuq ose bionde, çile, ose lëkurë që digjet lehtë në diell.
- Personat që kanë pasur djegie nga dielli, sidomos djegie me flluska në fëmijëri, ose që kanë bërë solarium.
- Personat që kanë prind, vëlla, motër ose fëmijë që ka pasur melanomë.
- Personat që kanë pasur më parë kancer të lëkurës, ose që kanë sistem imunitar të dobësuar, për shembull pas një transplanti organi.
Si ta kontrolloni lëkurën në shtëpi
Një herë në muaj, kontrolloni gjithë lëkurën në dritë të mirë, me një pasqyrë të madhe dhe një pasqyrë dore. Përfshini lëkurën e kokës, shpinën, shputat e këmbëve, lëkurën midis gishtave, thonjtë dhe zonën gjenitale, dhe kërkoni ndihmë nga dikush për vendet që nuk i shihni. Fotot e nishaneve e bëjnë më të lehtë krahasimin me kalimin e kohës. Melanoma mund të shfaqet edhe në vende që marrin pak diell, si pëllëmbët, shputat dhe poshtë thonjve, ku mund të duket si një vijë e re e errët.
Çfarë ndodh në konsultë
Dermatologu pyet sa kohë e keni nishanin, nëse ka ndryshuar dhe për faktorët e rrezikut, pastaj ekzaminon lëkurën. Nishanet shpesh shihen me dermoskopi, një lente zmadhuese dore me dritë të veçantë që tregon detaje që nuk duken me sy të lirë. Për shumicën e nishaneve mjafton ky kontroll.
Nëse një nishan duket i dyshimtë, mjeku mund të rekomandojë heqjen e tij dhe dërgimin në laborator për analizë, e cila jep përgjigjen përfundimtare. Te Aura, heqja e nishaneve dhe e lezioneve të tjera të lëkurës planifikohet pas vlerësimit dhe kryhet në Day Hospital. Mos u përpiqni ta hiqni vetë një nishan me kremra, mjete ngrirëse ose metoda të tjera shtëpiake: kjo mund të lërë shenjë dhe e bën të pamundur analizën e mëvonshme.
Si ta mbroni lëkurën
- Qëndroni në hije në mes të ditës, kur dielli është më i fortë, afërsisht nga ora 11:00 deri në 16:00.
- Vishni rroba që mbulojnë lëkurën, kapelë me strehë të gjerë dhe syze dielli.
- Përdorni krem mbrojtës me spektër të gjerë dhe SPF 30 ose më shumë, dhe vendoseni sërish çdo 2 orë dhe pas notit.
- Shmangni solariumin.
- Mbrojini fëmijët nga djegiet nga dielli, sepse djegiet në fëmijëri e rrisin rrezikun më vonë në jetë.
Kur duhet të shkoni te mjeku
- Një nishan ose njollë e re, sidomos në moshë të rritur.
- Një nishan që ndryshon madhësinë, formën ose ngjyrën.
- Një nishan që rrjedh gjak, kruhet ose bën kore, ose një plagë që nuk është shëruar brenda rreth 4 javëve.
- Një nishan që duket ndryshe nga të gjitha nishanet e tjera.
- Një vijë e re e errët poshtë një thoi.
Nëse një nishan ndryshon shpejt ose rrjedh gjak pa një arsye të qartë, lini një takim së shpejti, pa pritur kontrollin e radhës.
Pyetje për konsultën
- A ka ndonjë nga nishanet e mia që duhet ndjekur më nga afër?
- Sa shpesh duhet ta kontrolloj lëkurën?
- A duhet hequr dhe analizuar ky nishan?
- Nëse hiqet, si do të duket shenja e mbetur?
- Si t’i fotografoj nishanet për t’i krahasuar me kalimin e kohës?
- Cila mbrojtje nga dielli i përshtatet lëkurës sime?
Lexoni më shumë për konsultat dermatologjike në Aura Medical Clinic dhe për heqjen e lezioneve të lëkurës. Konsulta me Dr. Gloria Hoxhallari përcakton planin individual.
