Aura Medical Clinic

Sheqeri në gjak mund të kontrollohet në disa mënyra: me një pikë gjak nga gishti, me analizën e sheqerit esëll në laborator, ose me HbA1c, që tregon mesataren e muajve të fundit. Secila analizë i përgjigjet një pyetjeje tjetër, prandaj e njëjta fjalë, “i lartë”, ka kuptim tjetër sipas analizës që keni bërë.

Në Aura Medical Clinic në Tiranë, diabeti dhe prediabeti vlerësohen nga endokrinologia Dr. Sara Zavalani, themeluese e klinikës. Ky artikull i krahason tri analizat: çfarë mat secila, kur përdoret, cilat janë kufizimet e saj, si të përgatiteni dhe çfarë të bëni pas një rezultati të lartë.

Tri analizat e sheqerit me një shikim

Çfarë krahasojmë Matja nga gishti Sheqeri esëll HbA1c
Çfarë tregon Sheqerin në gjak në atë çast Sheqerin në gjak pas një nate pa ngrënë Mesataren e sheqerit në gjak në 2–3 muajt e fundit
Esëll Nuk duhet; rezultati lexohet sipas kohës kur keni ngrënë për herë të fundit Duhet: të paktën 8 orë pa ngrënë Nuk duhet
Si bëhet Një pikë gjak nga gishti, e matur me një aparat të vogël; rezultati del për pak sekonda Gjak nga vena, i analizuar në laborator Gjak nga vena, i analizuar në laborator
Përdorimi kryesor Kontroll i shpejtë; vetëkontroll i përditshëm për personat me diabet Depistim, diagnozë dhe ndjekje Depistim, diagnozë dhe ndjekje e diabetit
Diagnoza Jo më vete: një vlerë e lartë kërkon analiza laboratori Po, kur rezultati konfirmohet Po, kur rezultati konfirmohet
Kufizimet Më pak e saktë se analiza në laborator; ndryshon me ushqimin, aktivitetin dhe stresin Ndryshon nga një ditë në tjetrën; sëmundjet, stresi dhe disa barna mund ta rritin Mund të japë rezultat jo të saktë në anemi, te bartësit e talasemisë, në shtatzëni, pas humbjes së gjakut ose në sëmundje të veshkave

Tri analizat nuk konkurrojnë me njëra-tjetrën. Ato plotësojnë njëra-tjetrën, dhe mjeku vendos cilat ju nevojiten.

Matja nga gishti: kontroll i shpejtë, jo diagnozë

Matja nga gishti e mat sheqerin në një pikë gjak nga maja e gishtit, me një aparat të vogël portativ. Është e shpejtë dhe e thjeshtë, prandaj përdoret në fushatat e depistimit dhe nga personat me diabet për ta matur sheqerin në shtëpi.

Rezultati tregon vetëm atë çast. Ai varet nga koha kur keni ngrënë dhe nga ajo që keni ngrënë, nga aktiviteti fizik dhe nga stresi. Aparatet portative janë gjithashtu më pak të sakta se analiza në laborator, prandaj rezultati i tyre mund të ndryshojë nga vlera e laboratorit.

Për këtë arsye, vlera nga gishti është sinjal, jo diagnozë. Një vlerë e lartë është arsye për analiza laboratori, ndërsa një vlerë normale në një çast të vetëm nuk e përjashton prediabetin.

Sheqeri esëll: i matur pas një nate pa ngrënë

Sheqeri esëll (glicemia esëll) matet në gjak nga vena, pas të paktën 8 orësh pa ngrënë. Meqë analiza bëhet gjithmonë në të njëjtat kushte, rezultati mund të krahasohet me kufijtë standardë.

Sheqeri esëll ndryshon nga një ditë në tjetrën. Një ftohje ose ethet, stresi i fortë dhe disa barna, si barnat me kortizon (kortikosteroidet), mund ta rritin përkohësisht. Prandaj një rezultat i vetëm i lartë përsëritet ose konfirmohet me një analizë tjetër.

HbA1c: mesatarja e 2–3 muajve të fundit

HbA1c (hemoglobina e glikuar) tregon sa pjesë e hemoglobinës në rruazat e kuqe të gjakut ka sheqer të lidhur me të. Rruazat e kuqe jetojnë rreth tre muaj, prandaj HbA1c pasqyron mesataren e sheqerit në 2–3 muajt e fundit, jo të një dite të vetme. Nuk duhet të jeni esëll, dhe një vakt para analizës nuk e ndryshon rezultatin.

Te personat me diabet, HbA1c është analiza kryesore për ndjekjen, zakonisht çdo 3–6 muaj. Ajo mund të japë rezultat jo të saktë kur rruazat e kuqe jetojnë më shkurt ose kur hemoglobina është ndryshe: në anemi, te bartësit e talasemisë ose të varianteve të tjera të hemoglobinës, në shtatzëni, pas humbjes së gjakut ose pas një transfuzioni, dhe në sëmundje të avancuar të veshkave. Talasemia minore është mjaft e shpeshtë në vendet mesdhetare, prandaj tregojini mjekut nëse e dini që jeni bartës.

Çfarë tregojnë rezultatet

Analiza Normale Prediabet Diabet
Sheqeri esëll (glicemia) nën 100 mg/dL (5,6 mmol/L) 100–125 mg/dL (5,6–6,9 mmol/L) 126 mg/dL (7,0 mmol/L) ose më shumë
HbA1c (hemoglobina e glikuar) nën 5,7% 5,7–6,4% 6,5% ose më shumë

Këta janë kufijtë që përdoren zakonisht në udhëzimet ndërkombëtare. Diagnoza nuk vendoset nga një vlerë e vetme: pa shenja të qarta, nevojiten dy rezultate të larta, ose e njëjta analizë e përsëritur, ose dy analiza të ndryshme. Mjeku i interpreton rezultatet së bashku me historinë tuaj mjekësore.

Ndonjëherë sheqeri esëll është normal, ndërsa HbA1c është e rritur, ose e kundërta. Meqë të dyja analizat matin gjëra të ndryshme, kjo mund të ndodhë. Zakonisht mjeku e përsërit analizën që doli e lartë dhe mund të sugjerojë edhe testin e tolerancës ndaj glukozës.

Një sheqer në gjak prej 200 mg/dL (11,1 mmol/L) ose më shumë, në çdo orë të ditës, së bashku me shenja tipike si etje e fortë dhe urinim i tepërt, flet fort për diabet dhe kërkon vlerësim nga mjeku sa më shpejt.

Pas një vlere të lartë nga gishti

  • Ruani qetësinë: një vlerë e vetme e lartë nuk është diagnozë.
  • Mos filloni vetë një dietë të rreptë ose ndonjë bar.
  • Pyesni mjekun cilat analiza laboratori ju duhen: zakonisht sheqeri esëll, HbA1c ose të dyja.
  • Merrni me vete në konsultë rezultatin nga gishti dhe rezultatet e mëparshme, nëse i keni.
  • Nëse analizat konfirmojnë prediabet ose diabet, endokrinologu ju shpjegon hapat e mëtejshëm: ushqimin, aktivitetin fizik, peshën dhe, kur nevojitet, mjekimin.

Një vlerë normale nga gishti është qetësuese për atë çast. Nëse keni faktorë rreziku, si mosha mbi 35 vjeç, mbipesha, diabeti në familje ose diabeti gjatë shtatzënisë, analiza në laborator ia vlen gjithsesi. Shenjat e hershme dhe të gjithë faktorët e rrezikut shpjegohen në artikullin e Dr. Sara Zavalanit Diabeti tip 2: shenjat e hershme dhe kur duhet të bëni analizat.

Si të përgatiteni për analizën e sheqerit esëll

  • Mos hani asgjë për të paktën 8 orë para analizës. Më e thjeshta është të mos hani gjatë natës dhe ta bëni analizën në mëngjes.
  • Pini vetëm ujë. Kafeja, çaji, lëngjet, qumështi dhe çamçakëzi mund ta ndryshojnë rezultatin.
  • Shmangni alkoolin dhe një darkë shumë të rëndë mbrëmjen para analizës.
  • Nëse merrni barna, sidomos për diabetin, pyesni mjekun si t’i merrni në mëngjesin e analizës.
  • Nëse keni ethe ose një sëmundje tjetër akute, njoftoni laboratorin; mund të jetë më mirë ta shtyni analizën.

HbA1c nuk kërkon përgatitje të veçantë. Nëse bëni të dyja analizat, mjafton një marrje e vetme gjaku në mëngjes, kur jeni esëll.

Kur duhet kërkuar ndihmë menjëherë

Etja shumë e madhe me urinim të tepërt, të vjellat, dhimbja e barkut, frymëmarrja e shpejtë, përgjumja ose konfuzioni kërkojnë ndihmë mjekësore të menjëhershme. Në këto raste mos prisni për një analizë ose për një takim, por drejtohuni te urgjenca.

Pyetje për konsultën

  1. Cila analizë më duhet dhe pse?
  2. Si ta lexoj rezultatin tim nga gishti?
  3. A përputhen sheqeri esëll dhe HbA1c, dhe nëse jo, çfarë bëjmë më tej?
  4. A mund të ndikojë diçka në rezultatin tim të HbA1c, për shembull anemia ose talasemia minore?
  5. A duhet t’i marr barnat e zakonshme para analizës esëll?
  6. Kur duhet t’i përsëris analizat?

Lexoni më shumë për endokrinologjinë në Aura Medical Clinic. Sheqeri në gjak dhe HbA1c mund të maten në laboratorin e Aura-s, dhe konsulta me Dr. Sara Zavalani përcakton planin individual.