EKG-ja dhe ekokardiografia janë dy nga testet e zemrës që mjekët përdorin më shpesh, dhe emrat e tyre ngatërrohen lehtë. Të dyja janë pa dhimbje dhe asnjëra nuk përdor rreze X, por u përgjigjen pyetjeve të ndryshme. EKG-ja (elektrokardiograma) regjistron aktivitetin elektrik të zemrës: sa shpejt dhe sa rregullisht rreh. Ekokardiografia është ekografia e zemrës: tregon si është ndërtuar zemra, sa mirë pompon dhe si funksionojnë valvulat.
Në Aura Medical Clinic në Tiranë, Prof. Dr. Albi Fagu, shef i shërbimit të Kirurgjisë Vaskulare në Spitalin “Shefqet Ndroqi”, kryen vizita kardiologjike. Formimi i tij është në fushën e kardiokirurgjisë, me 2 vite përvojë në Belgjikë dhe 10 vite në Uniklinikum Freiburg. EKG-ja dhe ekokardiografia janë të dyja pjesë e shërbimit të kardiologjisë në klinikë. Ky artikull shpjegon çfarë tregon secili test, si kryhet dhe kur mjeku rekomandon njërin, tjetrin ose të dyja.
EKG apo ekokardiografi: krahasim
| Çfarë krahasojmë | EKG (elektrokardiograma) | Ekokardiografia (ekografia e zemrës) |
|---|---|---|
| Çfarë regjistron | Sinjalet elektrike që e bëjnë zemrën të rrahë. | Imazhe në lëvizje të zemrës, të marra me ultratinguj. |
| Pyetja kryesore | Si rreh zemra: shpejtësia dhe ritmi? | Si është ndërtuar zemra dhe sa mirë pompon? |
| Si kryhet | Rreth 10 elektroda të vogla ngjitëse vendosen në gjoks, krahë dhe këmbë, ndërsa rrini shtrirë pa lëvizur. | Vendoset xhel në gjoks dhe një sondë e vogël lëvizet mbi lëkurë, ndërsa rrini shtrirë në anën e majtë. |
| Sa zgjat | Disa minuta; vetë regjistrimi zgjat pak sekonda. | Zakonisht nga 15 minuta deri në një orë. |
| A dhemb? | Jo. Heqja e elektrodave mund të tërheqë pak qimet e trupit. | Jo. Xheli ndihet i ftohtë dhe sonda shtyp lehtë mbi gjoks. |
| Përgatitja | Zakonisht asnjë; mos vendosni krem trupi në gjoks atë ditë. | Zakonisht asnjë për testin standard. |
| Çfarë nuk tregon | Problemet e ritmit që vijnë e shkojnë mund të mos shfaqen gjatë regjistrimit të shkurtër. | Nuk e regjistron ritmin për një kohë të gjatë dhe nuk tregon drejtpërdrejt arteriet koronare (arteriet e vetë zemrës). |
Të dy testet plotësojnë njëri-tjetrin: njëri nuk e zëvendëson tjetrin. Cili ju duhet varet nga shqetësimet, ekzaminimi dhe historia juaj shëndetësore, dhe këtë e vendos mjeku bashkë me ju.
Çfarë tregon EKG-ja
Çdo rrahje e zemrës nis me një sinjal elektrik. EKG-ja e regjistron këtë sinjal përmes elektrodave në lëkurë dhe e paraqet si një varg valësh. Prej tyre mjeku mund të shohë:
- nëse zemra rreh shumë shpejt, shumë ngadalë ose në mënyrë të çrregullt, për shembull në fibrilacionin atrial;
- nëse sinjali elektrik vonohet gjatë rrugës nëpër zemër;
- shenja që një pjesë e muskulit të zemrës nuk merr gjak të mjaftueshëm, ose që është dëmtuar nga një infarkt i mëparshëm;
- shenja që mund të tregojnë trashje të muskulit të zemrës, të cilën ekokardiografia mund ta masë më pas.
EKG-ja standarde kap vetëm një moment të shkurtër. Nëse palpitacionet ose marramendja vijnë e shkojnë, EKG-ja mund të jetë normale midis episodeve. Në këtë rast mjeku mund të rekomandojë një regjistrim më të gjatë, për shembull 24 orë ose më shumë, me një pajisje të vogël portative.
Çfarë tregon ekokardiografia
Ekokardiografia përdor të njëjtën teknikë me ultratinguj si ekografitë e tjera për të krijuar imazhe në lëvizje të zemrës. Ajo tregon:
- madhësinë e dhomave të zemrës dhe trashësinë e mureve të saj;
- sa fort tkurret muskuli i zemrës dhe nëse disa zona lëvizin më pak, për shembull pas një infarkti;
- si hapen dhe mbyllen katër valvulat e zemrës, dhe nëse një valvulë është e ngushtuar ose nuk mbyllet mirë;
- drejtimin dhe shpejtësinë e rrjedhës së gjakut brenda zemrës (Doppler);
- lëng rreth zemrës.
Raporti shpesh jep fraksionin e ejeksionit (EF): përqindjen e gjakut që dhoma kryesore pompuese e zemrës nxjerr me çdo rrahje. Pyesni mjekun çfarë do të thotë vlera juaj për ju.
Kur rekomandon mjeku secilin test
EKG-ja shpesh është testi i parë, sepse është i shpejtë dhe i thjeshtë. Zakonisht kryhet për:
- palpitacione, ose rrahje të shpejta ose të çrregullta të zemrës;
- dhimbje gjoksi, gulçim, marramendje ose të fikët;
- tension të lartë të gjakut, diabet ose faktorë të tjerë rreziku për sëmundjet e zemrës;
- kontroll para një operacioni ose para sportit konkurrues, kur kërkohet;
- ndjekjen e një sëmundjeje të njohur të zemrës, ose të ilaçeve që mund të ndikojnë në ritmin e zemrës.
Ekokardiografia zakonisht shtohet kur mjeku do të shohë ndërtimin dhe pompimin e zemrës, për shembull:
- kur me stetoskop dëgjohet një zhurmë në zemër;
- me gulçim ose ënjtje të kyçeve të këmbëve që mund të vijnë nga zemra;
- kur dyshohet për insuficiencë kardiake ose sëmundje të valvulave, ose për ndjekjen e tyre;
- pas një infarkti;
- kur EKG-ja tregon ndryshime që duhen parë më nga afër, si shenja të trashjes së muskulit të zemrës;
- kur të afërm të ngushtë kanë pasur sëmundje të muskulit të zemrës (kardiomiopati) ose vdekje të papritur kardiake në moshë të re.
A e përjashton një EKG normale sëmundjen e zemrës?
Jo plotësisht. Një EKG normale në qetësi është shenjë e mirë, por disa probleme mund të ekzistojnë edhe me një regjistrim normal: një problem ritmi që vjen e shkon, një sëmundje e valvulave, ose arterie koronare të ngushtuara që japin shqetësime vetëm gjatë sforcimit. As ekokardiografia nuk i tregon drejtpërdrejt arteriet koronare. Nëse dyshohet për ngushtim të arterieve të zemrës, mjeku mund të rekomandojë teste të tjera, si testi i sforcimit ose imazheria e arterieve koronare. Prandaj rezultatet lexohen gjithmonë së bashku me shqetësimet dhe ekzaminimin.
Si të përgatiteni
- Vishni rroba që hiqen lehtë nga beli e lart, për shembull bluzë dhe pantallona në vend të fustanit.
- Mos vendosni krem trupi ose vaj në gjoks ditën e testit, që elektrodat të ngjiten mirë.
- Hani, pini dhe merrni ilaçet e zakonshme, përveç rasteve kur mjeku ju ka thënë ndryshe.
- Merrni me vete listën e ilaçeve, si dhe EKG-të e mëparshme, raportet e ekokardiografisë ose letrat e daljes nga spitali.
- Shënoni kur ndodhin shqetësimet, sa zgjasin dhe çfarë po bënit në atë moment. Nëse e matni tensionin në shtëpi, sillni matjet.
Çfarë ndodh në konsultë
Mjeku pyet për historinë tuaj shëndetësore dhe shqetësimet, ju ekzaminon, dëgjon zemrën dhe mat tensionin, pastaj vendos cilat teste nevojiten. Rezultatet diskutohen me ju, së bashku me diagnozën, planin e trajtimit dhe sa shpesh duhet kontrolluar sërish zemra.
Kur duhet të shkoni në urgjencë
Dhimbja ose shtrëngimi në gjoks që zgjat më shumë se disa minuta ose përhapet në krah, nofull, qafë ose shpinë, sidomos me djersitje, të përzier ose gulçim; gulçimi i rëndë dhe i papritur; të fikët, sidomos gjatë sforcimit; ose rrahjet shumë të shpejta të zemrës me marramendje ose dhimbje gjoksi kërkojnë ndihmë mjekësore të menjëhershme. Në këto raste mos prisni për një takim ose për një test të planifikuar, por drejtohuni te urgjenca ose thirrni ambulancën.
Pyetje për konsultën
- Cili test më duhet dhe çfarë duhet të na tregojë?
- A më duhen edhe EKG edhe ekokardiografi?
- Çfarë tregojnë rezultatet e mia dhe çfarë do të thonë vlerat në raport?
- A kanë nevojë shqetësimet e mia për një regjistrim më të gjatë të ritmit të zemrës?
- A duhet ta mas tensionin në shtëpi dhe sa shpesh?
- Kur duhet përsëritur testi?
Lexoni më shumë për kardiologjinë në Aura Medical Clinic, përfshirë kontrollin kardiologjik, EKG-në, ekokardiografinë, hipertensionin arterial dhe çrregullimet e ritmit të zemrës. Konsulta me Prof. Dr. Albi Fagu përcakton cilat teste ju duhen.
